वडाध्यक्ष सागर लामाको दुर्लभ आत्मसमीक्षा: “परम्परागत ढर्रामा क्रमभङ्गता आवश्यक छ”
खानीखोला,काभ्रेपलान्चोक
आफूले गरेका हरेक कामको आत्मरतिमा रमाउने र ‘मैले जे गरेँ, ठीक गरेँ’ भन्ने जनप्रतिनिधिहरूको भीडमा काभ्रेको खानिखोला गाउँपालिका वडा नं. ३ का वडाध्यक्ष सागर लामाले भने एक फरक र उदाहरणीय आत्मसमीक्षा प्रस्तुत गरेका छन्। विगतमा गाउँपालिकाको सरकारी बजेट खर्च गरेर तामझामका साथ आफै पनि उपस्थित भएर मनाइएको ‘धान दिवस’ को एक तस्बिर सामाजिक सञ्जालमा सेयर गर्दै उनले विगतको उक्त कदमप्रति गम्भीर आत्मालोचना व्यक्त गरेका हुन्।
वडाध्यक्ष लामाले विगतमा राज्यको कोष प्रयोग गरेर गरिएका त्यस्ता औपचारिक कार्यक्रमहरूको कुनै औचित्य नभएको र त्यो केवल अन्य पालिकाको अन्धाधुन्ध नक्कल तथा परम्परागत शैलीको निरन्तरता मात्र भएको स्पष्ट रूपमा स्वीकार गरेका छन्। एकछिनको तडकभडक, फोटोसेसन र रमाइलोका लागि सरकारी पैसा सिध्याउने परम्परागत ढर्रामा अब पूर्ण रूपमा क्रमभङ्गता ल्याउनुपर्ने र उक्त बजेट किसानका वास्तविक समस्या समाधानमा केन्द्रित हुनुपर्ने उनको क्रान्तिकारी दृष्टिकोण छ।
”थपडी बजाउने कार्यक्रम होइन, किसानलाई मल र बीउ चाहिन्छ”
वडाध्यक्ष लामाको यो आत्मसमीक्षा केवल आलोचनामा मात्र सीमित छैन, यसले स्थानीय सरकार सञ्चालनको ढर्रा बदल्दै नीतिगत र कार्यशैलीगत क्रमभङ्गता ल्याउनुपर्ने बलियो मार्गचित्र समेत अघि सारेको छ। एकछिन हिलो छ्यापाछ्याप गरेर उत्सव मनाउनुको सट्टा सरकारी लगानीलाई उत्पादनमुखी र परिणाममुखी बनाउनुपर्ने उनको तर्क छ।
विगतको गल्तीबाट पाठ सिक्दै आगामी दिनमा बजेटको परम्परागत ढाँचालाई भत्काएर निम्न क्षेत्रमा लगानी केन्द्रित गर्नु उपयुक्त हुने विचार उनले अघि सारेका छन्:
१. समयमै मल र उन्नत बीउको ग्यारेन्टी: धान दिवसमा भाषण र खाजा खर्चमा हुने लाखौँ बजेटलाई किसानका लागि आवश्यक रासायनिक तथा प्राङ्गारिक मल र उन्नत जातको बीउ खरिद एवं अनुदानमा उपयोग गर्ने।
२. सिँचाइ र प्रविधिको विकास: आकाशे पानीको भरमा खेती गर्नुपर्ने बाध्यता अन्त्य गर्न साना सिँचाइ आयोजना, कुलो मर्मत र आधुनिक कृषि औजार (पावर टिलर, थ्रेसर आदि) मा लगानी बढाउने।
३. उत्पादनमा आधारित प्रोत्साहन: औपचारिक कार्यक्रमको खर्च कटौती गरेर धेरै उत्पादन गर्ने र व्यावसायिक खेती गर्ने वास्तविक किसानलाई सिधै प्रोत्साहन भत्ता वा अनुदानको व्यवस्था गर्ने।
४. स्थानीय उद्योगको स्थापना: गाउँका युवा र कृषकलाई परम्परागत कृषि प्रणालीमै अल्झाउनुभन्दा स्थानीय स्रोत र साधन (जस्तै बाँस, मकैको खोष्टा, जडीबुटी, स्थानीय उत्पादन) मा आधारित साना घरेलु उद्योग स्थापना गरी रोजगारी सिर्जना गर्ने।
राजनीतिक वृत्तमा प्रशंसा र चर्चा
आफू संलग्न रहेको विगतको कार्यक्रमलाई नै ‘बजेटको दुरुपयोग’ भन्न सक्ने र चलिरहेको गलत चलनमा क्रमभङ्गताको आँट गर्ने हिम्मत विरलै जनप्रतिनिधिमा हुन्छ। राजनीतिक वृत्तमा आफ्ना कमजोरी लुकाउने प्रवृत्ति हाबी भइरहेका बेला, वडाध्यक्ष लामाले सार्वजनिक रूपमै गरेको यो आत्मसमीक्षा र सच्चिने प्रतिबद्धतालाई आम नागरिक र थिङ्क ट्याङ्क(बौद्धिक वर्ग)ले एक ‘साहसिक र क्रान्तिकारी कदम’ का रूपमा लिएका छन्।
सस्तो लोकप्रियता र बजेट सक्ने प्रवृत्ति (असारे विकास) विरुद्ध लामाको यो स्पष्ट विचारले अन्य स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिहरूलाई समेत परम्परागत ढाँचा बदल्न र वास्तविक किसानमुखी योजना बनाउन ठुलो दबाब र प्रेरणा दिने देखिन्छ।
