काठमाडौं – नेपाल कृषि प्रधान देश हो। यहाँको अधिकांश जनसंख्या प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा कृषिमा निर्भर छ। त्यसैले असार १५ नेपाली समाजका लागि विशेष महत्व बोकेको दिन हो।
यो दिन धान रोपाइँको मुख्य समय भएकाले किसानहरू बिहानैदेखि खेतमा उत्रिएर धान रोप्ने, हिलोमा रमाउने, रोपाइँका गीत गाउने र दही–चिउरा सहित विभिन्न परिकार खाएर खुसी साटासाट गर्ने परम्परा रहिआएको छ। यही कारणले असार १५ लाई श्रम, उत्साह, एकता र नेपाली मौलिक संस्कृतिको पर्वका रूपमा लिइन्छ।
नेपालमा असार १५ मनाउने चलन कुनै एक वर्ष वा कुनै एक व्यक्तिबाट सुरु भएको होइन। यो परम्परा सयौँ वर्षदेखि नेपाली किसानहरूको जीवनशैलीसँग जोडिँदै आएको छ। असार महिनामा मनसुन सुरु भई पर्याप्त वर्षा हुने भएकाले धान रोप्नका लागि सबैभन्दा उपयुक्त समय मानिन्छ। त्यसैले किसानहरूले राम्रो उत्पादनको आशा गर्दै सामूहिक रूपमा रोपाइँ गर्ने, एक–अर्कालाई सहयोग गर्ने र प्रकृतिप्रति कृतज्ञता व्यक्त गर्ने संस्कार विकास भएको हो। यही परम्पराले आज पनि हाम्रो समाजलाई जोडिरहेको छ।
दही–चिउरा खानुको पनि विशेष अर्थ छ। खेतमा लामो समयसम्म कठिन परिश्रम गर्नुपर्ने भएकाले शरीरलाई ऊर्जा, शीतलता र पोषण प्रदान गर्न दही–चिउरा उपयुक्त भोजन मानिन्छ। यो केवल परिकार मात्र नभई किसानको श्रमप्रतिको सम्मान, समृद्धिको कामना र नेपाली मौलिक पहिचानको प्रतीक हो।
नेपाल सरकारले पनि कृषिको महत्वलाई उजागर गर्न असार १५ लाई राष्ट्रिय धान दिवस का रूपमा मनाउँदै आएको छ। यस दिन किसानप्रति सम्मान व्यक्त गरिनुका साथै कृषि उत्पादन वृद्धि, आधुनिक खेती, खाद्य सुरक्षा र आत्मनिर्भरताका विषयमा जनचेतना फैलाइन्छ।
आज हामीले खाने प्रत्येक अन्नको दानामा किसानको पसिना, दुःख र अथक मेहनत लुकेको हुन्छ। त्यसैले असार १५ केवल एउटा पर्व होइन, यो किसानको सम्मान, श्रमको कदर, प्रकृतिप्रतिको आस्था र नेपाली संस्कृतिको जीवन्त उत्सव हो। आउनुहोस्, यस पावन अवसरमा किसानहरूको योगदानलाई सम्मान गर्दै कृषि, प्रकृति र हाम्रो मौलिक परम्पराको संरक्षण गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरौँ।
सम्पूर्ण नेपाली दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीहरूमा असार १५ (राष्ट्रिय धान दिवस) तथा दही–चिउरा खाने दिनको हार्दिक मंगलमय शुभकामना।
